Energiecontracten: hoe zit het in elkaar?
Veel mensen kiezen een energiecontract op basis van de prijs per kilowattuur. Dat is begrijpelijk, maar het is slechts één onderdeel van wat je uiteindelijk betaalt. Een energierekening bestaat uit meer lagen dan de meeste mensen denken.
Hoe is een energiecontract opgebouwd?
Een energiecontract bestaat altijd uit twee delen: vaste kosten en variabele kosten.
De vaste kosten betaal je elke maand, ongeacht hoeveel stroom of gas je verbruikt. Die bestaan uit twee onderdelen. Het vastrecht is een vast bedrag per maand dat je aan je energieleverancier betaalt voor hun administratie en dienstverlening. Daarnaast betaal je netbeheerkosten aan je regionale netbeheerder, zoals Liander of Enexis. Die kosten zijn bedoeld voor het onderhoud van het elektriciteitsnet en je meter. Je leverancier incasseert die kosten en sluist ze door naar de netbeheerder.
De variabele kosten zijn de kosten per kilowattuur stroom of per kubieke meter gas. Hoeveel je verbruikt bepaalt uiteindelijk wat je betaalt. Maar ook hier zit meer structuur achter dan alleen de kale energieprijs.
Energiebelastingen
Bovenop de kale stroom- of gasprijs betaal je altijd energiebelasting en btw. Die zijn wettelijk vastgesteld en gelden voor iedereen, ongeacht het type contract of de leverancier.
De energiebelasting is in Nederland één van de hoogste in Europa. Voor de meeste huishoudens maakt die belasting een groter deel uit van de energierekening dan de kale inkoopprijs van stroom zelf. Dat is een belangrijk gegeven, want het betekent dat een daling van de stroombeursprijs minder hard doorwerkt op je totale rekening dan je misschien zou verwachten.
Daar staat tegenover dat je via je energieleverancier een vaste belastingvermindering ontvangt, de zogenaamde heffingskorting. Die wordt automatisch verrekend op je jaarrekening.
De drie contractvormen
Bij een vast contract ligt de prijs per kilowattuur voor de looptijd van het contract vast. Dat biedt zekerheid en voorspelbaarheid, maar je profiteert niet van goedkopere momenten op de markt.
Bij een variabel contract past de leverancier het tarief periodiek aan, meestal per kwartaal. Je beweegt mee met de markt, maar zonder directe invloed op wanneer je goedkoop of duur verbruikt.
Bij een dynamisch contract betaal je de werkelijke marktprijs per uur of per kwartier. Dat is een fundamenteel ander model. Voor huishoudens met een thuisbatterij of elektrische auto kan dat interessant zijn, omdat je direct kunt profiteren van goedkope momenten. Zonder die flexibiliteit is het voordeel een stuk kleiner. Meer over hoe dynamische tarieven precies werken lees je in het artikel over dynamische energietarieven (/kennisbank/energie/dynamische-energietarieven/).
Stroom en gas werken anders
Een verschil dat weinig mensen kennen: dynamische stroom en dynamisch gas werken niet hetzelfde.
Bij stroom wisselt de prijs per uur of per kwartier. Bij gas verandert de prijs één keer per dag, om 06:00 uur 's ochtends. De gasprijs volgt de dagkoers van de Europese gasbeurs. Gasprijzen worden in de praktijk nooit negatief, omdat gas opgeslagen kan worden in tegenstelling tot een overschot aan zonnestroom.
Wat verandert er vanaf 2028?
De netbeheerkosten zijn nu nog een vast bedrag per maand. Dat verandert. Vanaf 1 januari 2028 worden die kosten voor consumenten met een slimme meter tijdsafhankelijk. Je betaalt dan meer tijdens drukke piekmomenten op het net en minder op rustige momenten.
Voor huishoudens met een thuisbatterij biedt dat een extra voordeel. Een batterij kan de dure piekuren overbruggen door dan stroom uit de accu te leveren in plaats van van het net. Wil je weten hoe netcongestie en die piekbelasting samenhangen? Lees dan meer over netcongestie (/kennisbank/energie/netcongestie/). En voor huishoudens met zonnepanelen is het verstandig om te begrijpen wat er verandert met de salderingsregeling vanaf 2027 (/kennisbank/energie/salderingsregeling/).