Fases: wat zijn ze en wat betekenen ze voor jouw woning?
Wie een thuisbatterij, zonnepanelen of laadpaal aanschaft, komt al snel de begrippen 1-fase en 3-fase tegen. Toch begrijpen de meeste mensen niet precies wat een fase is en waarom het uitmaakt. Het heeft direct invloed op hoeveel stroom je woning maximaal kan afnemen en hoe een thuisbatterij optimaal kan functioneren.
Wat is een fase?
Wisselspanning, het type stroom dat uit het stopcontact komt, wisselt continu van richting. Die wisseling gebeurt met een vaste frequentie van 50 keer per seconde, oftewel 50 Hz in Nederland.
Bij een 1-fase aansluiting loopt er één stroomgeleider naar de woning. Bij een 3-fase aansluiting lopen er drie stroomgeleiders naar de woning, elk met een verschuiving van 120 graden ten opzichte van elkaar. Die verschuiving zorgt ervoor dat de drie geleiders elkaar opvullen en er een stabielere stroomlevering ontstaat.
Welke aansluitingen zijn er in Nederland?
De grootte van een aansluiting wordt uitgedrukt in ampère. Die ampèrewaarde bepaalt hoeveel stroom een woning maximaal tegelijk kan afnemen. In Nederland komen de volgende aansluitingen het meest voor bij particulieren.
Bij een 1-fase aansluiting zijn de meest voorkomende varianten 1x25A, 1x35A en 1x40A. De meest gangbare is 1x35A. Op die aansluiting kan een woning maximaal ongeveer 8050W tegelijk afnemen. Een 1-fase aansluiting is geschikt voor de meeste standaard huishoudens zonder warmtepomp of laadpaal.
Bij een 3-fase aansluiting zijn de meest voorkomende varianten 3x25A en 3x35A. Op een 3x25A aansluiting kan een woning maximaal ongeveer 17.250W tegelijk afnemen, verdeeld over drie geleiders. Op een 3x35A aansluiting is dat ruim 24.000W. Voor grotere panden en bedrijven bestaan ook zwaardere aansluitingen tot 3x80A en hoger.
Hoe weet je welke aansluiting jouw woning heeft?
Dat staat op de jaarafrekening van je energieleverancier. Daar staat het type aansluiting vermeld, zoals 1x35A of 3x25A. Je kunt het ook opvragen bij je netbeheerder via je EAN-code, het unieke 18-cijferige nummer van je aansluiting.
In de meterkast zelf is het ook te zien. Een 1-fase aansluiting heeft één hoofdzekering. Een 3-fase aansluiting heeft drie hoofdzekeringen naast elkaar, aangeduid met L1, L2 en L3. Meer over hoe de meterkast is opgebouwd lees je in het artikel over de meterkast.
Wanneer is een 3-fase aansluiting nodig?
Voor de meeste standaard huishoudens is een 1-fase aansluiting voldoende. Zodra het gelijktijdige verbruik structureel boven de 8000W uitkomt, of wanneer er een warmtepomp, elektrische auto of laadpaal met hoog vermogen wordt aangesloten, wordt een 3-fase aansluiting relevanter.
Een verzwaring van de aansluiting is mogelijk via de netbeheerder, maar dat brengt kosten met zich mee en heeft soms een wachttijd vanwege netcongestie. Meer over netcongestie en de gevolgen daarvan lees je in het artikel over netcongestie.
Wat betekent dit voor een plug-in thuisbatterij?
Een plug-in thuisbatterij levert stroom op één geleider tegelijk. Bij een 1-fase woning is dat geen probleem. Alle apparaten zitten op dezelfde geleider en de batterij ondersteunt het volledige verbruik.
Bij een 3-fase woning ondersteunt de batterij alleen de geleider waarop hij is aangesloten. Verbruik op de andere twee geleiders wordt gewoon van het net gehaald. Wie drie units koppelt en elke unit op een aparte geleider aansluit, kan op alle drie tegelijk stroom leveren. Meer over hoe dit in de praktijk werkt lees je in de artikelen over 1-fase en 3-fase.